Podatek od wzbogacenia. Kto i kiedy płaci podatek od wzbogacenia?

Wielu z nas prawdopodobnie słyszało termin „podatek od wzbogacenia”. W sytuacji, gdy szybko powiększymy nasz majątek, na przykład otrzymując spadek, instynktownie czujemy, że „wzbogaciliśmy się” i że w związku z tym powinniśmy zapłacić podatek. Kiedy jednak wpisujemy frazę „podatek od wzbogacenia ” w wyszukiwarkę Google lub poszukujemy informacji w fachowych źródłach, niewiele się dowiemy. Dlaczego? Wyjaśniamy czym jest „podatek od wzbogacenia”, kto powinien go zapłacić i w jaki sposób uwzględnić tę kwotę wypełniając rozliczenie PIT.

Czym jest „podatek od wzbogacenia”?

Mimo iż w niektórych przypadkach możemy spotkać się z określeniem „podatek od wzbogacenia”, tak naprawdę w polskim prawie nie ma czegoś takiego. Jest to jedynie potoczna nazwa podatku od spadków i darowizn. Jest to podatek, który należy zapłacić, nie tylko, jak mówi nazwa „od spadków i darowizn”, ale również inne osoby, które zanotowały znaczący przyrost majątku. Podatek od spadków i darowizn pobierany jest przez urzędy skarbowe, gdy składamy rozliczenie PIT. Nie stanowi on jednak przychodu budżetu państwa, lecz dochód samorządów.

Kto powinien zapłacić podatek od spadków i darowizn składając rozliczenie PIT?

Wszystkie sytuacje, gdy jesteśmy zobowiązani do zapłacenia podatku od spadków i darowizn wymienione są w Ustawie o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. 1983 Nr 45 poz. 207). Wśród czynności, gdy będziemy musieli zapłacić podatek, wymienione są:

  • otrzymanie spadku (na drodze dziedziczenia – zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego);
  • otrzymanie zachowku;
  • otrzymanie darowizny;
  • nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
  • uzyskania nieodpłatnej renty, użytkowania lub służebności;
  • zasiedzenia;
  • nabycie praw do wkładu oszczędnościowego lub funduszu inwestycyjnego otwartego.

Wymienione w ustawie zwolnienia od spadków i darowizn

Fakt, że otrzymaliśmy spadek, darowiznę czy uzyskaliśmy inną korzyść majątkową wymienioną w Ustawie, nie oznacza jeszcze z automatu, że będziemy musieli zapłacić podatek. Wiąże się to z faktem, że ustawodawca przewidział liczne zwolnienia i wyłączenia. Z tego powodu ustawą nie są objęte między innymi:

  • wyżej wymienione czynności prawne w sytuacji, gdy żadna z ich stron nie była obywatelem Polski, nawet w sytuacji gdy przedmiot transakcji znajduje się na terytorium Polski;
  • środki zgromadzone w pracowniczych programach majątkowych, indywidualnym koncie emerytalnym lub indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego;
  • prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa do projektów wynalazczych, patentów i znaków towarowych.

Oprócz tych zwolnień od podatku, które oznaczają, że dane osoby w ogóle nie są objęte obowiązkiem zapłaty podatku w rozliczeniu PIT i ich to nie dotyczy, możemy wskazać również różne grupy podatkowe:

  • I grupa podatkowa obejmuje – małżonka,  zstępnych (dzieci, wnuki i prawnuki) wstępnych (do których zaliczamy rodziców, dziadków i pradziadków), rodzeństwo, ojczyma i macochę, pasierba.
  • II grupa podatkowa obejmuje rodzeństwo rodziców (ciotki wujowie) i ich zstępnych oraz wstępnych.
  • III grupa podatkowa obejmuje osoby niespokrewnione.

Osoby zaliczane do I grupy nie muszą płacić podatku od spadków i darowizn w sytuacji, gdy wartość majątku, który otrzymały łącznie od jednej osoby w przeciągu pięciu lat nie przekracza 9 637 zł,  do II grupy – 7 276 zł, a do trzeciej – 4 902 zł.

W przypadku, gdy masz wątpliwości, czy musisz zapłacić podatek od spadków i darowizn i jeśli tak, to w jakiej wysokości, warto wyjaśnić to w Urzędzie Skarbowym, zatajenie informacji w rozliczeniu podatkowym może wiązać się z wysoką karą.

W jaki sposób należy zapłacić podatek od spadków i darowizn?

Podatek od spadków i darowizn, nazywany potocznie „podatkiem od wzbogacenia” płacimy na podstawie informacji zamieszczonych w rozliczeniu PIT – urząd wylicza dla nas wysokość wydatku i dopiero wtedy jesteśmy zobowiązani do uregulowania zobowiązań.

Warto poznać stawki podatku od spadków i darowizn, które obowiązują w roku 2019 dla I grupy:

  • 3% dla majątku nie przekraczającego wartości 10 278 zł.
  • 5% dla majątku o wartości od 10 278 zł do 20 556 zł.
  • 7% dla wartości o wartości powyżej 20 556 zł.

W przypadku drugiej grupy stawki podatku wynoszą odpowiednio 7%,9% i 12%, a w przypadku III 12%, 16% i 20%. Są to stawki obowiązujące po odjęciu kwot wolnych.